Tháng nào cũng vậy, nhìn vào hóa đơn tiền điện lại thấy một con số quen thuộc nhưng không hiểu vì sao nó cứ tăng dần. Điều hòa dùng ít lại, tắt đèn trước khi ra khỏi phòng, thậm chí còn nhắc nhở cả nhà tiết kiệm điện, vậy mà hóa đơn vẫn không chịu giảm.
Thực ra vấn đề không nằm ở những gì bạn đang chú ý. Nó nằm ở những thứ bạn chưa bao giờ để tâm.
Theo nghiên cứu của Trường Đại học Điện lực Việt Nam khảo sát trên 150 hộ gia đình tại Hà Nội và các tỉnh lân cận, có đến 65-75% tổng lượng điện tiêu thụ trong gia đình đến từ các thiết bị dùng nhiệt như bình nước nóng, điều hòa, bếp và đèn chiếu sáng. Không phải tivi. Không phải điện thoại sạc cả đêm. Chính những thiết bị quen thuộc nhất, dùng nhiều nhất, mà ít khi ta nghĩ tới nhất.
Ở bài viết này không phải danh sách mẹo vặt. Đây là bài phân tích thực từng thiết bị, từng thói quen, cùng với những lựa chọn thực sự giúp bạn kiểm soát được chi phí điện hằng tháng theo cách bền vững hơn.
Giá Điện Tăng Từ 10/5/2025: Thiết Bị Nào Trong Nhà Đang Làm Hóa Đơn Của Bạn Đội Lên?
Từ ngày 10 tháng 5 năm 2025, giá điện sinh hoạt tại Việt Nam chính thức điều chỉnh tăng thêm 4,8% theo Quyết định số 1279/QĐ-BCT của Bộ Công Thương. Mức giá bán lẻ điện bình quân mới là 2.204 đồng/kWh chưa bao gồm thuế VAT.
SAU KHI ĐIỀU CHỈNH GIÁ ĐIỆN NGÀY 10/05/2025, KHÁCH HÀNG SINH HOẠT PHẢI TRẢ THÊM BAO NHIÊU TIỀN MỖI THÁNG?
Nguồn: EVN - Chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng
Thoạt nghe thì 4,8% có vẻ không nhiều. Nhưng nhìn vào con số cụ thể từ EVN, nhóm khách hàng tiêu thụ từ 101 đến 200 kWh mỗi tháng, hiện chiếm tỷ lệ hộ dùng điện lớn nhất cả nước với 32,79%, sẽ trả thêm khoảng 20.150 đồng mỗi tháng. Những hộ dùng từ 300 kWh trở lên thì mức tăng lên đến 33.000 đến hơn 65.000 đồng mỗi tháng.
Đây là lần điều chỉnh đầu tiên sau hơn sáu tháng kể từ đợt tăng giá tháng 10 năm 2024. Và theo quy định hiện hành, giá điện có thể được xem xét điều chỉnh mỗi ba tháng một lần.
Điều này có nghĩa là gì với từng gia đình? Nếu bạn không thay đổi gì trong cách dùng thiết bị, hóa đơn tháng sau sẽ cao hơn tháng trước ngay cả khi sinh hoạt không có gì khác biệt. Nhưng nếu biết điện đang thực sự chảy vào đâu trong nhà, bạn có thể chủ động điều chỉnh trước khi con số đó tích lại.
Theo nghiên cứu của Trường Đại học Điện lực Việt Nam khảo sát 150 hộ gia đình tại Hà Nội và các tỉnh lân cận, có đến 65-75% tổng lượng điện tiêu thụ trong gia đình đến từ các thiết bị dùng nhiệt như bình nước nóng, điều hòa, bếp và hệ thống chiếu sáng. Không phải điện thoại sạc đêm. Không phải tivi. Chính những thiết bị dùng nhiều nhất, quen thuộc nhất, mà ít khi ta nghĩ tới nhất.
Bình nước nóng: "Máy đốt tiền" thầm lặng trong mỗi căn nhà
Đây là thiết bị mà gần như gia đình nào cũng có nhưng hiếm ai chịu tìm hiểu xem nó tốn điện đến mức nào.
Một chiếc bình nước nóng trực tiếp thông thường có công suất từ 3.500W đến 4.500W. Nếu sử dụng mỗi ngày khoảng 30 phút, tháng đó thiết bị này tiêu thụ từ 45 đến 70 kWh, tương đương 120.000 đến 200.000 đồng, tùy công suất và tần suất dùng. Trong khi đó, một chiếc điều hòa 1 ngựa chạy liên tục 8 tiếng mỗi ngày cũng chỉ tiêu thụ khoảng 60 đến 70 kWh mỗi tháng. Hai con số gần như ngang nhau, nhưng điều hòa ai cũng để ý còn bình nước nóng thì không.
Vấn đề không chỉ ở công suất. Nhiều gia đình có thói quen bật bình từ sáng sớm đến tối muộn để tiện khi cần. Thực chất, đây là cách làm tốn điện nhất có thể. Bình gián tiếp cần duy trì nhiệt độ nước cả ngày dù không ai tắm, và mỗi lần nhiệt độ nước giảm xuống, máy lại tự động đun lại, lặp đi lặp lại mà bạn không hề biết.
Thêm vào đó, thanh đốt lâu ngày bám cặn sẽ làm hiệu suất gia nhiệt giảm đáng kể. Thời gian đun kéo dài hơn, điện tiêu thụ nhiều hơn, nhưng nước nóng ra lại không hơn bao nhiêu.
Giải pháp thực sự không phải là thay đổi thói quen rồi thôi. Bản thân thiết bị phải đủ tốt để hỗ trợ người dùng. Bình nước nóng trực tiếp Stiebel Eltron được thiết kế với công nghệ điều chỉnh công suất thông minh, chỉ gia nhiệt đúng lượng nước cần thiết tại thời điểm sử dụng, không cần trữ nóng cả bình. Nghĩa là không có khái niệm "điện thất thoát do giữ nhiệt". Còn với những gia đình muốn thoát hoàn toàn khỏi chi phí đun nước bằng điện hằng tháng, máy năng lượng mặt trời Solahart từ Australia chính là lựa chọn đáng cân nhắc, đặc biệt phù hợp với khí hậu nắng nhiều tại miền Nam và miền Trung Việt Nam.
Chiếu sáng: Ít ai nghĩ đây là vấn đề, nhưng nó đang chiếm một phần không nhỏ
Bóng đèn không tốn điện nhiều nếu xét từng bóng một. Nhưng khi cộng lại toàn bộ số đèn trong nhà và nhân với 10 đến 12 tiếng sáng mỗi ngày, con số bắt đầu đáng chú ý.
Một bóng đèn huỳnh quang cũ loại 36W, nếu thắp 10 tiếng/ngày, tiêu thụ khoảng 10,8 kWh mỗi tháng. Một căn hộ có 10 bóng như vậy tức là 108 kWh mỗi tháng chỉ riêng cho chiếu sáng, chưa kể đèn ngoài hành lang, khu vực bếp và nhà vệ sinh thường sáng cả ngày.
Vấn đề lớn hơn nằm ở chất lượng ánh sáng. Đèn cũ, đèn công suất thấp nhưng hiệu suất kém thường tạo ra ánh sáng vàng ố hoặc quá trắng, gây mỏi mắt khi nhìn lâu. Nhiều gia đình vô tình cắm nhiều đèn hơn cần thiết để bù cho chất lượng ánh sáng không đủ, và kết quả là tiêu thụ điện tăng lên.
Đèn LED Panasonic giải quyết cả hai vấn đề cùng lúc. Công nghệ chip RG0 của Panasonic loại bỏ ánh sáng xanh có hại, cho ra ánh sáng chất lượng cao với chỉ số hoàn màu CRI80 trở lên, mắt thoải mái hơn ngay cả khi làm việc hay đọc sách nhiều giờ. Đồng thời mức tiêu thụ điện thấp hơn đáng kể so với bóng đèn huỳnh quang thông thường, tuổi thọ đạt đến 15.000 giờ. Tính ra, chi phí thay bóng và chi phí điện đều giảm rõ rệt chỉ sau vài tháng đầu.
Phòng tắm lắp ghép tùy tiện: Vừa tốn tiền vừa mau hỏng
Đây là vấn đề ít được nói tới nhưng khá phổ biến ở những gia đình tự mua vật liệu từ nhiều nguồn khác nhau. Bình nước nóng thì mua hiệu này, sen vòi thì mua hiệu kia, đường ống dẫn nước thì lại là hàng trôi nổi. Mọi thứ trông có vẻ ổn khi mới lắp, nhưng sau một thời gian dùng, vấn đề bắt đầu xuất hiện.
Áp lực nước không phù hợp với van sen làm nước không đều, thất thoát nhiều. Đường ống dẫn nước nóng không được cách nhiệt đúng cách khiến nhiệt độ nước hao hụt trên đường đi. Bồn cầu xả nước không kiểm soát được lưu lượng dẫn đến lãng phí nước mỗi ngày mà không đo đếm được.
Riêng với bồn cầu, nhiều người không biết rằng một chiếc bồn cầu cũ hoặc kém chất lượng có thể xả 9 đến 13 lít nước mỗi lần xả. Bồn cầu TOTO với công nghệ Double Cyclone xả sạch chỉ với 3,8 lít, bằng chưa đến một nửa so với thiết bị thông thường. Với 4-5 lần xả mỗi ngày tính trên cả nhà, lượng nước tiết kiệm được trong một tháng là khá lớn, chưa tính đến việc thiết bị bền hơn, ít cần bảo trì hơn.
Nắp rửa điện tử Washlet TOTO còn đi xa hơn nữa khi thay thế hoàn toàn nhu cầu dùng giấy vệ sinh, giảm chi phí sinh hoạt theo cách không ai nghĩ tới từ trước.
Nước không sạch đang làm hỏng thiết bị của bạn từ bên trong
Nước sinh hoạt tại nhiều khu vực ở Việt Nam có hàm lượng canxi và magie cao. Theo thời gian, cặn khoáng này bám vào thanh đốt của bình nước nóng, vào lõi van của sen vòi, vào bộ phận bên trong của máy lọc không khí và thiết bị gia dụng khác.
Kết quả là hiệu suất thiết bị giảm xuống, thời gian đun nước kéo dài, áp lực nước yếu đi, vòi tắc và hỏng sớm hơn tuổi thọ thiết kế. Bạn có thể đang chi tiền để sửa chữa hoặc thay mới những thiết bị đáng ra phải dùng được 10-15 năm mà chỉ dùng được 4-5 năm, đơn giản vì nguồn nước không được xử lý trước.
Máy lọc nước đầu nguồn Stiebel Eltron hoặc máy làm mềm nước Maxsoft M không chỉ bảo vệ sức khỏe mà thực ra còn là biện pháp bảo vệ toàn bộ hệ thống thiết bị trong nhà. Khi nước đã sạch và mềm từ đầu nguồn, thiết bị hoạt động hiệu quả hơn, tuổi thọ kéo dài hơn và chi phí bảo trì trong nhiều năm sẽ thấp hơn đáng kể.
Giá điện tăng 4,8%: Tiết kiệm bao nhiêu kWh thì đủ bù lại?
Để con số trở nên cụ thể hơn, hãy thử tính ngược lại.
Nhóm hộ gia đình tiêu thụ từ 101 đến 200 kWh mỗi tháng, nhóm đông nhất hiện nay, sẽ trả thêm khoảng 20.150 đồng mỗi tháng do đợt tăng giá này theo số liệu từ EVN. Nếu hộ đó chuyển từ đèn huỳnh quang cũ sang đèn LED Panasonic cho 10 điểm đèn trong nhà, lượng điện tiết kiệm được mỗi tháng có thể đạt 30 đến 50 kWh, tương đương 70.000 đến 120.000 đồng theo mức giá mới. Chỉ riêng thay đèn đã bù được gấp ba đến sáu lần mức tăng giá, chưa tính các thiết bị khác.
Còn nếu bình nước nóng hiện tại đang chạy công suất 4.000W mỗi ngày trong 45 phút vì bị bám cặn không còn hiệu quả, chi phí điện riêng cho bình đó đã là khoảng 90.000 đồng mỗi tháng theo giá mới. Bình nước nóng Stiebel Eltron với công nghệ điều tiết công suất thông minh có thể đưa con số đó xuống còn một nửa, tiết kiệm thực tế 40.000 đến 50.000 đồng mỗi tháng mà sinh hoạt không thay đổi.
Giá điện tăng là điều nằm ngoài tầm kiểm soát. Nhưng lựa chọn thiết bị đúng thì không.
Không phải mua thêm, mà là mua đúng
Điểm chung của tất cả những vấn đề nêu trên là chúng đều có thể giải quyết được, không cần phải cải tạo lại toàn bộ nhà hay đầu tư một lúc quá lớn.
Cách tiếp cận hiệu quả nhất là xem xét từng thiết bị đang dùng, xác định cái nào đang tiêu thụ nhiều hơn mức cần thiết, và thay thế theo thứ tự ưu tiên. Bình nước nóng và hệ thống chiếu sáng thường là hai hạng mục có thể thấy sự thay đổi rõ rệt nhất trên hóa đơn điện sau khi nâng cấp.
An Biên Group là nhà phân phối chính thức của TOTO, Stiebel Eltron, Solahart và Panasonic tại Việt Nam với hơn 22 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực thiết bị nhà ở cao cấp. Đội ngũ tư vấn kỹ thuật của An Biên có thể giúp bạn đánh giá thực trạng hệ thống thiết bị trong nhà và đề xuất giải pháp phù hợp với diện tích, số người sử dụng và ngân sách thực tế, thay vì tư vấn chung chung. Showroom An Biên hiện có mặt tại TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và Nha Trang.
Bài viết tham khảo số liệu từ nghiên cứu "Mức độ tiêu thụ điện và các giải pháp tiết kiệm điện tại các hộ gia đình ở Việt Nam" đăng trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ Năng lượng, Trường Đại học Điện lực (ISSN: 1859-4557, Số 26, 2021) và thông báo điều chỉnh giá điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) ngày 9/5/2025.
