Hãy thử tưởng tượng bạn đang mặc một bộ đồ làm nặng các khớp tay và chân, đeo một đôi kính làm mờ tầm nhìn, rồi bước vào phòng tắm và cố gắng sử dụng mọi thứ như bình thường.
Đó không phải là một thí nghiệm kỳ lạ hay một trò chơi thực tế. Đó là một ngày làm việc điển hình tại Trung tâm Nghiên cứu Thiết kế Toàn diện (UD Center) của TOTO - cơ sở nghiên cứu người dùng duy nhất thuộc loại này trong ngành thiết bị vệ sinh trên thế giới. Hơn 1.500 kỹ sư nghiên cứu và thiết kế của TOTO làm việc mỗi ngày với một mục tiêu duy nhất: hiểu thực sự người dùng của họ cần gì.
Không phải người dùng lý tưởng. Người dùng thực tế.
Một lá thư thay đổi cả một công ty
Câu chuyện bắt đầu từ những năm 1960, với một lá thư.
Một khách hàng ngồi xe lăn viết thư cho TOTO, phàn nàn rằng bồn cầu của họ quá khó sử dụng. Đây không phải lần đầu một công ty nhận được phản hồi tiêu cực. Nhưng cách TOTO phản ứng với lá thư đó mới là điều thay đổi mọi thứ.
Thay vì điều chỉnh thiết kế trên bản vẽ rồi ra mắt phiên bản mới, các kỹ sư TOTO quyết định đi quan sát trực tiếp. Họ đến gặp những người dùng xe lăn, ngồi cạnh họ và nhìn tận mắt cách những người này tương tác với không gian phòng tắm. Chuyển động nào khó khăn. Điểm nào gây nguy hiểm. Điều gì khiến một hành động tưởng chừng đơn giản trở thành một thử thách.
Kết quả là một thiết kế mới phù hợp hơn, nhưng quan trọng hơn - một quy trình phát triển sản phẩm hoàn toàn mới ra đời. Từ đó, mọi sản phẩm TOTO đều phải được kiểm chứng bởi người dùng thực tế trong suốt quá trình thiết kế, không chỉ ở giai đoạn cuối trước khi ra mắt.
Đó là khởi nguồn của triết lý Universal Design tại TOTO - thiết kế phổ quát, hay nói đơn giản hơn: thiết kế cho tất cả mọi người.
Khoảng cách giữa những gì người ta nói và những gì người ta thực sự làm
Có một điều thú vị mà nhóm nghiên cứu tại UD Center phát hiện ra trong quá trình quan sát người dùng.
Trong một buổi phỏng vấn, một khách hàng lớn tuổi khẳng định chắc nịch rằng ông không bao giờ dùng thanh tay vịn trong phòng tắm. Nhưng khi nhóm nghiên cứu quan sát thực tế, ông sử dụng chúng thường xuyên - gần như mỗi lần đứng lên hay ngồi xuống.
Ông không nói dối. Ông đơn giản không nhận ra mình đã làm điều đó.
Đây chính là lý do tại sao TOTO không chỉ dừng lại ở phỏng vấn và khảo sát. Như Yasushi Takahashi, Tổng Giám đốc Thiết kế Sản phẩm của TOTO, từng chia sẻ: "Rất hiếm khi người ta có thể tự mô tả chính xác cách mình di chuyển trong phòng tắm. Chúng ta thậm chí không biết người khác dùng những không gian này như thế nào. Chính vì vậy, quan sát trực tiếp cùng người dùng mới giúp chúng tôi hiểu được thực tế trải nghiệm của họ."
Phòng tắm là không gian riêng tư nhất trong ngôi nhà. Đó cũng là nơi con người dễ bị tổn thương nhất - về thể chất lẫn tâm lý. Chính sự riêng tư đó khiến rất ít người sẵn sàng nói thật về những khó khăn họ gặp phải. Và chính sự quan sát lặng lẽ, không phán xét của đội ngũ TOTO đã lấp đầy khoảng trống mà các cuộc khảo sát thông thường không bao giờ chạm tới được.
Thiết kế phổ quát không có nghĩa là thiết kế tầm thường
Một hiểu lầm phổ biến về Universal Design là nó đồng nghĩa với sự đơn giản hóa, thỏa hiệp về mặt thẩm mỹ. Thực tế hoàn toàn ngược lại.
Khi TOTO thiết kế thanh treo khăn đủ chắc để kiêm thanh tay vịn, họ không làm ra một chiếc tay vịn bệnh viện gắn trên tường. Họ tạo ra một phụ kiện phòng tắm đẹp, tinh tế - mà bất kỳ ai cũng có thể dựa vào khi cần mà không cảm thấy mình đang dùng một thiết bị y tế.
Khi họ tích hợp cảm biến vào vòi nước, mục tiêu ban đầu là giúp người cao tuổi không phải vặn tay. Nhưng kết quả là một thiết kế vừa vệ sinh hơn, vừa tiện lợi hơn cho tất cả mọi người - từ người già đến trẻ nhỏ, từ người có vấn đề về khớp tay đến người vừa rửa tay vừa đang bế em bé.
Đây là bản chất thực sự của Universal Design: khi bạn thiết kế cho người dùng khó tính nhất, kết quả thường tốt hơn cho tất cả người dùng còn lại.
5 nguyên tắc Universal Design của TOTO
Triết lý thiết kế phổ quát của TOTO không dừng lại ở một câu tuyên ngôn chung chung. Họ cụ thể hóa nó thành năm nguyên tắc bắt buộc, áp dụng cho từng sản phẩm trong quá trình phát triển.
Nguyên tắc đầu tiên là dễ sử dụng.
Mỗi sản phẩm phải cho phép tư thế tự nhiên của cơ thể khi vận hành, không buộc người dùng phải cố gồng hay vặn mình theo chiều bất tiện. Đây nghe có vẻ hiển nhiên, nhưng thực tế rất nhiều thiết bị phòng tắm trên thị trường vi phạm nguyên tắc này theo những cách mà chỉ người cao tuổi hoặc người có hạn chế về vận động mới cảm nhận được rõ ràng.
Nguyên tắc thứ hai là vận hành đơn giản.
Người dùng phải có thể hiểu ngay cách dùng mà không cần đọc hướng dẫn. Vòi nước cảm ứng không có núm vặn, nắp bồn cầu tự động mở khi bạn bước lại gần, nút xả được đặt ở vị trí tay chạm tới tự nhiên nhất - tất cả đều là kết quả của nguyên tắc này được áp dụng nghiêm túc.
Nguyên tắc thứ ba là thoải mái.
Không chỉ về mặt cơ học mà còn về môi trường xung quanh - nhiệt độ ghế ngồi được sưởi ấm trong mùa lạnh, ánh sáng đủ dịu để không gây chói khi dùng ban đêm, âm thanh từ thiết bị không gây khó chịu hay lo lắng. Đây là lý do tại sao ngồi vào một chiếc Washlet TOTO lần đầu, nhiều người Việt có phản ứng giống nhau: ủa, sao lại dễ chịu đến vậy?
Nguyên tắc thứ tư là khả năng lựa chọn.
Mỗi người dùng có thể điều chỉnh sản phẩm theo lối sống và nhu cầu riêng của mình - từ áp lực vòi xịt, góc độ, nhiệt độ nước, cho đến các chức năng bổ sung có thể thêm vào tùy theo giai đoạn cuộc sống. Một chiếc Washlet mua cho gia đình trẻ và chiếc Washlet cùng model được cài đặt trong phòng của ông bà có thể hoạt động theo hai cách hoàn toàn khác nhau.
Nguyên tắc thứ năm là an toàn và đáng tin cậy.
Phòng tắm là một trong những không gian có tỷ lệ tai nạn cao nhất trong gia đình, đặc biệt với người cao tuổi. TOTO thiết kế để ngăn ngừa rủi ro ngay từ đầu - không phải bằng cách gắn thêm biển cảnh báo, mà bằng cách loại bỏ nguyên nhân gây nguy hiểm trong chính thiết kế sản phẩm.
Năm nguyên tắc này không phải là danh sách để check cho xong. Chúng là bộ lọc mà mọi quyết định thiết kế đều phải đi qua trước khi một sản phẩm TOTO được phép ra thị trường.
Tại sao điều này quan trọng hơn bao giờ hết
Đến năm 2055, dân số cao tuổi tại Nhật Bản dự kiến chiếm hơn 40% và phần lớn trong số họ sẽ sống một mình. Nhật Bản đang đối mặt trước với một thực tế mà nhiều quốc gia khác - trong đó có Việt Nam - sẽ tiếp nối trong những thập kỷ tới.
TOTO không chờ đến lúc đó mới hành động. Họ đã chuẩn bị cho tương lai này từ nhiều năm trước, bằng cách đặt câu hỏi: một sản phẩm phòng tắm cần làm gì để thực sự phục vụ được một người 75 tuổi sống một mình, không có ai bên cạnh?
Câu trả lời dẫn đến hàng loạt đổi mới - từ chức năng rảnh tay trên Washlet, nắp bồn cầu tự động mở khi bạn bước vào, cho đến dòng sản phẩm Intelligence tích hợp khả năng theo dõi chỉ số sức khỏe cơ bản ngay trong phòng tắm. Không phải vì đó là công nghệ hay, mà vì đó là những gì người dùng thực sự cần.
Phòng tắm, trong triết lý của TOTO, không chỉ là nơi vệ sinh cá nhân. Đó là không gian mà mỗi người - dù già hay trẻ, dù khỏe mạnh hay đang gặp khó khăn về thể chất - đều có quyền được cảm thấy an toàn, tự chủ và thoải mái.
Sản phẩm đẹp là sản phẩm ai cũng dùng được
Có một nghịch lý thú vị trong ngành thiết kế: những sản phẩm được tạo ra để phục vụ người dùng có nhu cầu đặc biệt thường kết thúc bằng việc trở thành sản phẩm tốt nhất cho tất cả mọi người.
Ổ cắm điện có công tắc an toàn cho trẻ em - mọi người dùng. Tay nắm cửa hình đòn bẩy thay vì núm tròn - mọi người dùng. Nắp bồn cầu hạ từ từ thay vì đóng sầm - mọi người dùng.
Những sản phẩm TOTO được thiết kế theo triết lý Universal Design không có vẻ ngoài của thiết bị hỗ trợ. Chúng có vẻ ngoài của thiết bị cao cấp, được suy nghĩ kỹ lưỡng đến từng chi tiết. Và đằng sau vẻ ngoài đó là một quá trình nghiên cứu nghiêm túc hơn nhiều so với những gì bạn có thể nhìn thấy khi đứng trước một chiếc bồn cầu trắng tinh trong showroom.
Lần tới khi bạn bước vào phòng tắm của một khách sạn 5 sao và cảm thấy mọi thứ sao mà đúng chỗ, sao mà dễ dùng đến lạ - rất có thể đó là TOTO. Và rất có thể, đằng sau sự thoải mái tưởng chừng hiển nhiên đó là hàng năm trời quan sát, đo đạc và thiết kế lại để không ai - dù họ là ai - phải cảm thấy phòng tắm là một nơi khó khăn.
Thiết bị vệ sinh TOTO chính hãng được phân phối tại Việt Nam bởi An Biên Group - nhà phân phối ủy quyền với hơn 22 năm kinh nghiệm trong ngành thiết bị cao cấp. Xem toàn bộ danh mục sản phẩm TOTO tại anbien.com.vn.
